Menu +

دسته: تصوف و عرفان

حکایت مرموزه

از رساله جامع‌الاسرار –  حضرت نورعلیشاه اصفهانی (طاب ثراه)    عارفی دید دنیا را درعالم رؤیا دختر جمیله‌ای با قامت رعنا؛ داغ‌هایش بر جبین مبین و جراحت‌ها بر پشت پای نگارین.  پرسید که این داغ چراست؟ و این جراحت از کجاست؟  گفت: بسیاری از جوانمردان هستند که از شراب قرب الهی مست‌اند. گلِ مراد نچینند جز از گلشن و غنچه‌ی دل نشکفند جز به نسیم عنایت چندانکه باب طلب به خواستگاری ایشان می‌گشایم و جبین مبین […]

در بیان اُولِی‌الاَمر

از کتاب بستان‌السیاحه حضرت آقای حاج زین‌العابدین شیروانی مستعلیشاه (طاب‌ ثراه)  مفسّرین در آیه‌ی‏ «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللَّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ‏» اختلاف نموده‌‏اند. جمعى برآنند که اولوالامر قرآنست و بعضى بر اینند که اولوالامر خلیفه‌ی زمانست و خلیفه پادشاه ایران و تورانست. عارفى گوید: که اولوالأمر آفتاب گردانست نه آفتابه‏‌گردان و قاسم دوزخ و رضوانست نه حاکم قم و کاشان است. اولوالأمر از دو کون آزاد است نه آنکه دل به […]

«انسان کامل‏» در اصطلاح صوفیه

منبع: ریاض‌السیاحه – حاج میرزا زین‌العابدین شیروانی (مستعلیشاه) طاب ثراه پوشیده نماند که انسان کامل را به اسامى مختلفه مى‏‌خوانند و از وجهى و مناسبتى مسمى به اسمى مى‌‏نمایند؛ من‏‌جمله جبرئیل و میکائیل و اسرافیل و عزرائیل انسان کامل را مى‏‌گویند. جبرئیل از آن ‏جهت که از عالم حقایق و دقایق خبر مى‌‏دهد. میکائیل از براى آن مى‌‏گویند که از معارف و مکارم به طالبان رزق‌‏بخش است. و اسرافیل بدین سبب مى‏‌گویند که از معاد […]

مقدمه در باب تصوف و عرفان

دکتر نعمت‌اللّه‏ تابنده  به نام خداوند جان و خردکز این برتر اندیشه برنگذرد به نام آن‏که هستى‌‏بخش هستى است                                         زمهرش در دل هر ذره مستى استبه نام آن‏که عشقش زیب جان‌هاست                                          زهجرش در دل عاشق فغان‌هاست پس […]

فى بیان الوجد

شیخ روزبهان بقلی شیرازی اعلموا اخوانى- زادکم اللّه انوار الوجد- که حقیقت وجد از انوار تجلى مهیا شود. و آن صفو وجد است و خلاصه کار است، و جان‌رباى مرید است. که ایشان را از آفات بشریت و اخلاق طبیعیات محو کند، و جناح روح مقدس از اثقال انسانى و شیطانى خفیف کند، تا فوق العلى در هواى اسرار نزد نقاب قدس پرواز کند، و از دریچه‌‏هاى ملکوت، انوار جبروت ببیند، و از آنجا مست […]

تأثیر شیخ نجم‏‌الدّین کبرى بر عرفان و عارفان شیعى

محمودرضا اسفندیار ۱ـ هم‌‏ریشگى تصوّف و تشیّع  اگر اندکى چشم از تعریف فقهى و کلامى تشیّع برگیریم و ابعاد معرفتى و درونى را نیز در این امر لحاظ کنیم تا اندازه‌‏اى به مقصود نزدیک مى‏‌شویم. آنچه عموماً به‏‌عنوان ملاک تشیّع در نظر گرفته مى‏‌شود تنها معیارهاى فقهى و کلامى است که بیشتر دربرگیرنده صورت و ظاهر است. البتّه مراد غفلت از این ابعاد نیست بلکه منظور این است که باید توجّه داشته باشیم آنچه در […]

نماز وسطى و شرح نظر حضرت شاه نعمت‌الله ولى

دکتر ح. ا. تنهایى از صفات مؤمنین یکى اقامه نماز است در وقت آن، که حضرت دوست فرمود: مؤمنین کسانى هستند که عَلَى صَلاتِهِم یُحافِظون. بدیهى است کسانى مصداق یُقیمونَ الصّلوه هستند که در دایره تسلیم به حضرت حقّ‌‏اند و مسلمان. امّا مؤمنان کسانى هستند که ضمنِ کسب بقیه صفات، بر اقامه صلات هم محافظت خاصّ دارند. این تأکید یحافظون نسبت به گزاردن آن، یا اقامه، توجّه به خصایصى است که مؤمن را متوجّه این نکته […]

صالحیه

حضرت آقای حاج ملاعلی گنابادی نورعلیشاه ثانی (طاب ثراه) یک شخص در جنگ به لباسی و در قضاوت به لباسی و در زراعت به لباسی درآید، اما همه یک باشد، اگرچه آن کس که او را در لباسی دید او را در همان لباس در نظر دارد و شاید در غیر آن نشناسد، مگر شخصی نقّاد.پس اگر جلوه را در مظهری دیدی او را محصور منما و دیگران را بیگانه مشمار. عَدَدُ الطُّرُقِ اِلَی اللهِ […]

بیان حقیقتِ «صبر» و معنى آن‏

امام محمد غزالی بدان که صبر مقامى است از مقامات دین، و منزلى از منازل سالکان. و همه مقامات دین جز به سه کار انتظام نپذیرد: معارف و احوال و اعمال. پس معارف اصول است، و احوال نتیجه آن، و اعمال ثمره احوال. پس معارف چون درختان است، و احوال چون شاخه‏‌ها، و اعمال چون میوه‏‌ها. و [این‏] در همه منازل سالکان به سوى خدا مطّرد است. و اسم ایمان گاهى به معارف مخصوص باشد، […]

تأملی در نسبت میان عرفان و ریاضیات

به‌مناسبت برگزاری نشست بازخوانی اندیشه‌های دکتر هشترودی در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی دکتر حسن بلخاری قهی – استاد دانشگاه تهران و رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی برتراند راسل در اثر جامع و بسیار خواندنی‌اش «تاریخ فلسفه غرب» در باب نسبت ریاضیات، فلسفه و عرفان سخنان مهمی دارد که با دقت و تأمل باید بدان گوش فرا داد: «به نظر من بزرگترین منشأ اعتقاد به حقیقت کامل و ابدی و نیز اعتقاد به دنیای […]

برگهٔ بعد » « برگه‌ٔ پیشین