Menu +

دسته: مصطلحات صوفیه

دل و عشق در اصطلاح صوفیان

دکتر ذبیح‌الله صفا در شامگاه روز نهم‌ اردیبهشت‌ماه‌ امسال‌ در بیمارستانی کوچک واقـع در شـهر لوبک آلمان بزرگ‌مرد قلمرو زبان و ادب فارسی کوله‌بار‌ زندگی مظلومانه خود را از شانه‌های خسته و ناتوان بر زمین نهاد و مرغ جان‌ را از قفس خاکی‌ تن‌ به آشیان افلاکی پرواز داد و ما را به حال خـود تنها‌‌ رها کرد و بـه دیـدار معبود خود شتافت. او استاد دانشمند و ادیب فرزانه و سخنور توانا دکتر ذبیح‌الله […]

فى بیان الحالات

رساله القدس ‏- روزبهان بقلى شیرازى‏ اعلموا اخوانى- زادکم اللّه اسرار الحالات- که حالات‏ مردان را حد و نهایت نیست، زیرا که متصرف تجلى وجود حق است، و آن را غایت نیست. و معدن تجلى به مثال بحر است، و واردات به مثال نهر است، و قلوب اصفیا به مثال وادى‏‌هاست. چون از دریا موج برآید، از لجّه بحر لطمات بحر به نهر درآید، و همه وادى و صحرا پرآب کند، و در صحرا و […]

بیان حقیقت و حالات عشق (بخش چهارم و پایانی)

تمهیدات عین‌القضات همدانی هرگز دانى که قوت و حظّ معشوق از چیست؟ و عاشق نصیب از چه یابد؟ و عاشق خود به چه زنده است؟ و از عشق نیز بیان نتوان کرد جز به رمزى و مثالى که از عشق گفته شود، و اگر نه از عشق چه گویند و چه شاید گفت؟! اگر عشق در زیر عبارت آمدى، فارغان روزگار از صورت و معنى عشق محروم نیستندى امّا اگر باور ندارى از این بیت‌ها بشنو: […]

فى بیان المعرفه

رساله القدس ‏- روزبهان بقلى شیرازى‏ اعلموا اخوانى- زادکم اللّه حقایق المعرفه- که معرفت بر سه قسم است: قسمى عام راست، و قسمى خاص راست، و قسمى خاص‌الخاص راست.اما قسم عام معرفت است بر اسماء و نعوت و شواهد و افعال.و اما قسم خاص معرفت است بر حالات و مکاشفات و مقامات.و اما قسم خاص‌الخاص معرفت است بر حقیقت مشاهده. اما مجال عام در معرفت، نخست در آیات است و افعال حق- جل جلاله- که […]

فى بیان حقایق‌التوحید

رساله القدس ‏- روزبهان بقلى شیرازى‏ اعلموا اخوانى- زادکم اللّه انوار التوحید- که توحید ذروه علیاى احوال است، و عروه وثقاى مقامات است، و تیجان انبیاست، و حلیه اولیا است. و حقایق توحید نه هر رهروى که راه رفت یافت، که سر توحید لباس ربوبیت است که «جان جان» بدان ملبس است. تا واحد در واحد نشود، سالک در عین عیان توحید نرسد. و اصل توحید سه قسم است: «قسمى توحید عام است، و قسمى […]

بیان حقیقت ایمان و کفر (بخش چهارم و پایانی)

از تمهیدات عین‌القضات همدانی دریغا آن روز که سرور عاشقان، و پیشواى عارفان حسین منصور را بر دار کردند، شبلى گفت: آن شب مرا با خدا مناجات افتاد، گفتم: «إلهى إلى متى تقتل المحبّین؟ قال اللّه تعالى: إلى أن أجد الدّیه. قلت؛ یا ربّ و مادیتک؟قال: لقائى و جمالى دیه المحبّین» دانى که چه مى‏‌گوید؟ گفت: گفتم بار خدایا محبّان خود را تا چند کشى؟ گفت: چندانکه دیت یابم. گفتم: دیت ایشان چه مى‏‌باشد؟ گفت: […]

سماع مولانا

مفاد بیانات دانشمند عارف معاصر آقاى هادى حائرى بس آتشى که فروزد به عالم از نفسمبسا بقا که بجوشد ز حرف فانى من به‏ گوش‌‏ها برسد گفته‌‏هاى ظاهر من کجا کسى شنود نعره‏‌هاى جانى من  خیلى زایدالوصف خوشوقتم که به‏ فیض حضور حضّار محترم توفیق حاصل شده است «الارواح جنودٌ مجندّه»، متّحد جان‌‏هاى شیران خداست. مولانا در کلّیات شمس خود مى‌‏فرماید:  جان من و جان تو را پیش از این سابقه‌‏اى بود که هست آشنا […]

بیان حقیقت ایمان و کفر (بخش سوم)

از تمهیدات عین‌القضات همدانی اى دوست‏ «لَعْنَتِی إِلى‏ یَوْمِ الدِّینِ»[۱] گفته است؛ چون روز دین باشد نه این دین دنیا را مى‌‏خواهد، دین آخرتى مى‏‌گوید که در آن دین، کم‏زنى باشد و ملّت یگانگى دین ایشان باشد؛ و در این دنیا این، کفر باشد؛ امّا در راه سالکان و در دین ایشان، چه کفر چه ایمان هر دو یکى باشد. یوسف عامرى گفت: در کوى خرابات چه درویش و چه شاهدر  راه  یگانگى  چه  طاعت […]

بیان حقیقت و حالات عشق (بخش سوم)

تمهیدات عین‌القضات همدانی دانى اى عزیز که جمال لیلى با عشق شیفته مجنون چه گوید؟ مى‏‌گوید:  اى مجنون اگر غمزه‌‏اى زنم، اگر صدهزار مجنون‌صفت باشند که همه از پاى درآیند و افتاده غمزه ما شوند. گوش دار که مجنون چه مى‏‌گوید. مى‌‏گوید: فارغ باش که اگر غمزه تو فنا دهد مجنون را، وصال و لطف تو بقا دهد. مجنون عاشق را اگرچه فنا از معشوق باشد، امّا هم بقا از معشوق یابد. دل فارغ دار: […]

تفاوت و تشابه «ریاضت» و «مجاهده» در سخنان صوفیان تا قرن هفتم

چکیده در بیشتر آثار صوفیه، هنگامی که از نفس و چگونگی رفتار با آن سخن گفته شده است، دو اصطلاح «مجاهده» و «ریاضت»، ‌گاه معطوف به هم و‌ گاه به تنهایی، به کار رفته است. مدعای ما این است که در متون کهن، مجاهده و ریاضت تعریف و جایگاه مستقل از هم داشته‌اند. مؤلفان صوفی در کتابهای تعلیمی خود درباره تصوف، این دو را جدا از یکدیگر شرح و توضیح داده‌اند، اما بیشتر صوفیان به […]

برگهٔ بعد » « برگه‌ٔ پیشین