Menu +

دسته: تفاسیر صوفیه

مبانی تأویل آیات‌الأحکام در تفسیر بیان‌السّعاده فی مقامات‌العباده (قسمت هیجدهم)

از دیگر آیاتی که سلطان‌علیشاه با همین مبنا به تأویل آن‌ها پرداخته می‌توان به آیهٔ ۸۱ سورهٔ نحل، آیهٔ ۵۶ سورهٔ جمعه و آیهٔ ۵ سورهٔ مزّمّل اشاره کرد. در آیهٔ ۱۳۲ سورهٔ طه، اهل پیامبر اسلام ـ صلّی الله علیه و آله ـ به کسانی تأویل شده است که به واسطهٔ بیعت عامّ یا خاصّ، به پیامبر اسلام ـ صلّی الله علیه و آله ـ منتسب می‌شوند. سلطان‌علیشاه در ادامه بر این نکته تأکید […]

مبانی تأویل آیات الأحکام در تفسیر بیان‌السّعاده فی مقامات‌العباده (قسمت هفدهم)

۵. اعمال انسان در عالم آخرت برحسب خوبی و بدی تجسّم می‌یابند. به اعتقاد عارفان مسلمان هر کدام از اعمال انسان، علاوه بر صورت دنیوی دارای یک صورت اخروی نیز هست که از انظار پنهان است. این صورت اخروی در جهان دیگر برای انسان آشکار می‌شود. اگر این عمل، نیک و شایسته باشد به صورتی نیکو و اگر عملی بد باشد به صورتی ناپسند درمی‌آید چنانکه گفته‌اند: بالجمله صورت بهشت و جهنّم جسمانی‌‌ همان صور […]

مبانی تأویل آیات الأحکام در تفسیر بیان‌السّعاده فی مقامات‌العباده (قسمت شانزدهم)

۲. معاد، جسمانی و روحانی است سلطان‌علیشاه در ابتدای تفسیر بیان‌السعاده، به حقیقت داشتن هر دو معاد (جسمانی و روحانی) اقرار می‌کند. البته واضح است که منظور از معاد جسمانى این نیست که تنها جسم در جهان دیگر بازگشت مى‌‏کند، بلکه منظور این است که روح و جسم توأمان مبعوث مى‌شوند و به تعبیر دیگر، بازگشت روح مسلّم است. گفتگو از بازگشت جسم است. در هر حال سلطان‌علیشاه عارف و حکیم متشرّعی است که به […]

مبانی تأویل آیات الأحکام در تفسیر بیان‌السّعاده فی مقامات‌العباده (قسمت پانزدهم)

همچنین سلطان‌علیشاه، براساس آنچه گفته شد، در آیاتی از قرآن که از عبادت خداوند متعال سخن رانده شده است، عبادت را به اطاعت از امام علی ـ علیه‌السّلام ـ یا‌‌ همان انسان کامل تأویل می‌کند و معتقد است که: هرگاه از ربّ، ربّ مضاف اراده شود، منظور از عبادت، فرمانبرداری است (نه پرستش). و همچنین شرک آوردن به خدا را به شرک در ولایت علی ـ علیه السلام ـ تأویل کرده است.و در استدلال بر این […]

مبانی تأویل آیات الأحکام در تفسیر بیان‌السّعاده فی مقامات‌العباده (قسمت چهاردهم)

فصل چهارم مبانی عرفانی خدا‌شناسی و معاد‌شناسی مبانی عرفانی خدا‌شناسی سلطان‌علیشاه با توجّه به سال‌ها تلمّذ نزد استادش، حکیم نامور، حاج ملّا هادی سبزواری ـ رحمه الله ـ و تلقّی آراء وی، مطابق با مبانی شناخت خداوند و اسماء و صفات او ـ جلّ جلاله ـ در حکمت متعالیه است که آن نیز متأثّر از آثار ابن عربی است. سبک بیان مطالب عرفانی در آثار سلطان‌علیشاه نیز در بسیاری اوقات به سبک عرفان محیی‌الدّینی است […]

مبانی تأویل آیات الأحکام در تفسیر بیان‌السّعاده فی مقامات‌العباده (قسمت سیزدهم)

آثار ولایت حجم قابل توجّهی از آثار سلطان‌علیشاه دربارهٔ برکات و آثار ولایت (به معنای بیعت) است. به عنوان نمونه: بعد از رسیدن این پیوند به شجرهٔ تلخ انسانی، آنچه عروق وجود تلخ انسان از آب و خاک اعمال بکشد، قوّت این پیوند الهی شود و ثمر شیرین بخشد و از این جهت سبب تبدیل سیئات می‌شود و آیهٔ وافی هدایهٔ «إلاّ من تاب و آمن و عمل عملاً صالحاً فاُولئک یبدّل الله سیّئاتهم حسنات» […]

مبانی تأویل آیات الأحکام در تفسیر بیان‌السّعاده فی مقامات‌العباده (قسمت دوازدهم)

معنای دیگری که سلطان‌علیشاه برای ولایت قائل است،‌‌ همان تمثّل و ظهور صورت ملکوتی امام ـ علیه‌السّلام ـ در دل فرد است. او معتقد است که این امر نیز تنها با انجام بیعت صورت می‌پذیرد. این معنی از ولایت، نتیجهٔ معنای سابق (بیعت) است و شاید به همین اعتبار، مقدمه به نام ذی‌المقدّمه نامیده شده است. سلطان‌علیشاه در این باره می‌گوید: ولایت در عرف خاصّ استعمال می‌شود در بیعت خاصّهٔ ولویه و به واسطهٔ این […]

مبانی تأویل آیات الأحکام در تفسیر بیان‌السّعاده فی مقامات‌العباده (قسمت یازدهم)

۴. انسان کامل، خلیفهٔ خدا و مظهر همهٔ اسماء اوست از مباحث مهمّ عرفان اسلامی بحث از انسان کامل است و پاسخ به این پرسش که انسان کامل به چه کسی گفته می‌شود و باید دارای چه خصوصیاتی باشد از مهمّ‌ترین مسائلی است که در بحث از انسان کامل بدان پرداخته می‌شود. آنچه به اجمال در این باره می‌توان گفت آن است که در نگاه عارفان، هر یک از پدیده‌های عالم، مظهر اسمی از اسماء […]

مبانی تأویل آیات الأحکام در تفسیر بیان‌السّعاده فی مقامات‌العباده (قسمت دهم)

در نگاه سلطان‌علیشاه، شأن انسان مادامی که به رشد و تکلیف نرسیده است‌‌ همان شأن چهارپایان است که تنها از کسی اطاعت می‌کند که از او بر بدن خود می‌ترسد اما وقتی که همین انسان به سن بلوغ رسید و دارای عقل شد، شأنیت اصلاح زمینِ عالم صغیر و کبیر را دارا می‌شود. به این ترتیب اگر این فرد بر اثر توفیق الهی توسط دعوت کنندگان به دعوت عامّ ظاهری دعوت شود و دعوت آنان […]

مبانی تأویل آیات‌الأحکام در تفسیر بیان‌السّعاده فی مقامات‌العباده (قسمت نهم)

سلطان‌علیشاه همچنین به تحریف قرآن، لکن بر‌اساس دیدگاه دیگری غیر از معنای مصطلح در علوم قرآنی، قائل است بدین شرح که: قرآن کریم، با نزول از هر مرحله به مرحلهٔ پایین‌تر دچار نوعی تحریف می‌شود و در نگاه او اگر قرآن دچار تحریف از نوع اوّل نشده باشد، از این تحریف اخیر مصون نمانده است چنانکه می‌گوید: قرآنى که امروز در دست مردم است، اگر از نظر الفاظ و عبارات ناقص نبوده و کم نشده […]

برگهٔ بعد » « برگه‌ٔ پیشین