Menu +

دسته: احادیث صوفیه

شمس تبریزی و تأویل‌های عرفانی او از احادیث نبوی (بخش سوم و پایانی)

۳-۳. انتقاد گونه‌ای بر بعضی احادیث همانگونه که تا اینجا مشاهده شد، شمس علاقه بسیاری به سخنان حضرت رسول(ص) داشته، گاهی ارزش آنها را برابر با قرآن و گاهی بالاتر از آن دانسته و کمترین اخبار نبوی را با تمام کتاب‌های عالم قابل مقایسه نمی‌داند: «کمترین خبری از آن (مصطفی(ص)) ندهم به صدهزار رساله‌های قشیری و قریشی و غیر آن. بی مزّه‌اند، بی ذوق‌اند، ذوق آن را درنمی‌یابد» (همان، ج۱: ۲۰۹). با وجود این، درموارد […]

شمس تبریزی و تأویل‌های عرفانی او از احادیث نبوی (بخش دوم)

۳. شمس تبریزی و تأویل احادیث تأویل‌ها و نظریّات شمس درباره احادیث را می‌توان به سه دسته تقسیم کرد و مورد بررسی قرار داد:  ۱-۳. تأویل یک کلمه به کلمه‌ای دیگر.۲-۳. تأویلات محتوایی.۳-۳. انتقاد گونه‌ای بر بعضی احادیث. ۱-۳. تأویل یک کلمه به کلمه‌ای دیگر  شمس در این شیوه تأویلی، یکی از واژه‌های مندرج در حدیث را به معنای باطنی آن تأویل کرده و با این کار معنایی جدید و بسیار عمیق و عارفانه به […]

شمس تبریزی و تأویل‌های عرفانی او از احادیث نبوی (بخش اول)

چکیده شمس تبریزی برای احادیث نبوی اهمیّت بسزایی قائل بوده و همان‌گونه که خود اشاره می‌کند، کمترین سخن حضرت محمد (ص) را با تمام کتاب‌های عالم قابل مقایسه نمی‌داند. او معتقد است، ورای ظاهر احادیث، معناهای باطنی عمیقی نهفته است که تنها عارفان و واصلان درگاه احادیث، قادرند آن را درک کنند. او حتی گاهی قرآن و حدیث را با هم می‌سنجد و می‌گوید: قرآن را به این دلیل دوست دارد که از زبان حضرت […]

ده حدیث در اثبات وحدت وجود

۱. حضرت امام صادق علیه‌السلام: إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى لَا تُقَدَّرُ قُدْرَتُهُ وَ لَا یَقْدِرُ الْعِبَادُ عَلَى صِفَتِهِ وَ لَا یَبْلُغُونَ کُنْهَ عِلْمِهِ وَ لَا مَبْلَغَ عَظَمَتِهِ وَ لَیْسَ شَیْ‌ءٌ غَیْرَهُ  هُوَ نُورٌ لَیْسَ فِیهِ ظُلْمَهٌ وَ صِدْقٌ لَیْسَ فِیهِ کَذِبٌ وَ عَدْلٌ لَیْسَ فِیهِ جَوْرٌ وَ حَقٌّ لَیْسَ فِیهِ بَاطِلٌ کَذَلِکَ لَم‌ یَزَلْ وَ لَا یَزَالُ أَبَدَ الْآبِدِینَ وَ کَذَلِکَ کَان‌ (توحید الصدوق، ص۱۲۸ و ۱۲۹؛ بحار الأنوار، ج۳، ص۳۰۶) خداوند تبارک و […]

عرفان و تصوّف در گسترهٔ روایات (قسمت سوم)

در پایان و به عنوان جمع‌بندی روایت‌های‌ گروه‌ چهارم، ‌ باید یادآور شد که اگر از ضعف سندی و مصدری روایات این گروه چـشم‌پوشی کـنیم، دو‌ نـکته‌ٔ مهم را در تحلیل این روایت‌ها نمی‌توان نادیده گرفت: اول‌ ـ این روایات‌ را‌ باید بـه روایت‌های گروه دوم و گروه سوم ارجاع دهیم؛ زیرا شأن اصلاحی امامان معصوم(ع) نسبت‌ به‌ کلام و فلسفه، در مقایسه با تصوّف نـیز کـاملاً مشهود است و آنچه‌ را در گروه دوم […]

عرفان و تصوّف در گسترهٔ روایات (قسمت دوم)

گروه سوم در گروه سوم از‌ روایت‌ها‌ در این‌ زمینه،‌ شخصیت‌ ریاکار و متظاهر و متقلب بسیاری از مـنتحلین بـه تصوّف مورد نقد و هجمه قرار گرفته است. در واقع،‌ آنچه‌ دقیقاً مـورد نقد است، ریاکاری، تصنّع‌ و عوام‌ فریبی‌ دسته‌ای‌ از مدعیان تصوّف‌ است.‌ به ویژه این انتقادها متوجه کسانی است کـه بـا ایـن روش، به نوعی تقابل با أئمّه‌ٔ هدی(ع)‌ می‌پرداختند‌ و مردم را از باب عـصمت و هـدایت‌ الهی‌ دور‌ می‌کردند‌ و […]

حلاج در زبان روایت

چکیده در نقد افراد، گروه­ها و عقاید آنان، روایت، ابزاری بسیار مهم و تاثیرگذار محسوب می شود. این تاثیرگذاری موجب شده است که مخاصمان، به ویژه در حوزهٔ عقاید، برای کوبیدنِ خصم و تقویتِ خود از این ابزار مهم سود برند. اما در این میان، برخی بی­ دقتی ­ها در استفاده از روایت، سبب قضاوت ­های نابجایی شده و پیامدهای سوئی داشته است. تصوّف و عرفان و به طور خاص سران صوفیه، از مواردی هستند […]

بررسی انتساب کتاب حدیقه الشیعه به مقدس اردبیلی (قسمت سوم)

چهارم – گواهی شاه محمّد دارابی وی ادعا کرده است که در هند شاهد تألیف کتاب یاد شده از سوی ملا معز اردستانی بوده است. (۱۳۰) این گواهی می‌توانست کمک خوبی برای ختم دعوا باشد، اما برخی درستی آن را رد کرده (۱۳۱) و گفته‌اند دیدار وی که «در سال ۱۱۰۴ ق دیده در اصفهان این کتاب به اسم ملا [اردبیلی نسبت داده] شده» هر چند با توجه به مسافرت وی به هندوستان و بی‌خبری […]

بررسی انتساب کتاب حدیقه الشیعه به مقدس اردبیلی (قسمت دوم)

دو – تناقض دربارهٔ غزالی در حدیقه الشیعه بار‌ها از غزالی با پسوند «ناصبی» یاد شده است. (۵۳) اما در جایی دیگر، نویسنده از همین غزالی ناصبی به نام «مردِ دین» یاد می‌کند: «اگر کسی کتاب نهافت الفلاسفه را مطالعه نماید و یا نموده باشد می‌داند که این «مرد دین» در حق ایشان [فلاسفه] در آن کتاب چه می‌گوید». (۵۴) آیا نویسندهٔ کتاب از عقیده‌اش برگشته است که این بار از غزالی با چنین احترامی یاد می‌کند یا آنکه فراموش کرده است […]

بررسی انتساب کتاب حدیقه الشیعه به مقدس اردبیلی (قسمت اول)

چکیده کتاب حدیقه الشیعه از زمان نگارش تاکنون به سبب بخش خاصی از آنکه به صوفیه مربوط است، همواره مورد مناقشه بوده است. در این مناقشه‌ها، بدون توجه به مطالب اصلی کتاب و تنها به سبب بخش یاد شده، مخالفان و موافقان صوفیه بر سر انتساب کتاب به مقدس اردبیلی به نزاع پرداخته‌اند. مخالفان صوفیه همواره بر انتساب کتاب به مقدس اردبیلی پای فشرده‌اند و موافقان صوفیه به انکار این انتساب پرداخته‌اند. از آنجا که […]

برگهٔ بعد »